Ignacy Krasicki Satyry, Część druga Człowiek i zwierz „Koń głupi”. „Nie koń”. „Osieł”. „Nie osieł, mój bracie”. „Któreż więc zwierzę od nich głupsze
tłumaczenia tekstów jeszcze znacie?” „Człowiek”. „A, już to nadto!” „Nie nadto, lecz mało, Gdyby się razem głupstwo człowiecze zebrało, Poszedłby w rodzaj muszlów albo wśród ślimaki.
Słuchaj tylko cierpliwie: Któryż zwierz jest taki,
Iżby wiedząc, co czynić, nie czynił, co trzeba?
Zwierzom instynkt, nam, ludziom, rozum dały nieba;
Przecież patrząc, co czyniem my, rozumem dumni,
Zda się, że ludzie głupi, zwierzęta rozumni. Sroży się lew nad sarną, więc nagany godny, Ale dlaczego sroży? Dlatego że głodny. Skoro głód uspokoił, rzuca polowanie, Wilk żarłoczny, lis zdradny ustawne czuwanie Jeżeli czynią, muszą — tym sposobem żyją. Zgoła weź ptaka, rybę, zwierzęcia lub żmiją, Każde ma swoją miarę i według niej działa, Jeśli im przymiot zdatny natura przydała, Idą do tego celu, do którego zmierza. Zgoła czym są z potrzeby, są z natury zwierza. Pan ich człowiek, lecz głupszy, lecz gorszy nad sługi. Nie nowina to w panach. Z ich zdatnej usługi
Korzysta, a, niewdzięczny, pędzi wolne w pęta,
Dla niego silą zdatność jarzmowe zwierzęta,
Dla niego wół pracuje, chlebem go uracza,
Więc, że niby to mędrszy nad swego oracza,
Wywnętrza go i pasie, żeby się spasł na nim. Mędrcy! Chwalemy wierność, niewdzięczności ganim. Któż nad nas nie wdzięczniejszy? Lecz i to przebaczę. Pulchne gnuśnym drzymaniem tuczą się prałaty, Ksiądz wikary ma prace, ksiądz proboszcz intraty. Tak chciało przyrodzenie; ścierwa pożeracze Pasiem się łupem zwierząt, przynajmniej by w mierze.
Insze niech porównanie człek z zwierzęty bierze!
Gdzież takie, co rozmyślnie samo się niewoli,
A sposobiąc swe barki ku jarzmu po woli,
W poddaństwie sławy szuka? Orzeł, pan nad ptaki,
Lecz czy go ptaków innych rodzaj wieloraki
Podłym czci uniżeniem? Wspaniały, ochotny,
Wyżej jeszcze nad niego buja sokół lotny,
Ani się zwraca z pędu na straszne odgłosy. Nie powaga, lecz dzielność wzbija pod niebiosy.
Krasicki, Człowiek i zwierz tłumaczenia tekstów fragment 20